|
 |
Pelbagai sumber yang ada di persekitaran luar bandar (desa)
mempunyai potensi ekonomi yang cukup besar dan mampu mengubah sosioekonomi masyarakatnya
jika diusahakan secara bersungguh-sungguh. Mengikut statistik, jumlah import
makanan negara dianggarkan berjumlah kira-kira RM12 bilion setahun. Daripada
jumlah itu, Sarawak mengimport kira-kira RM1 bilion.
Jika nilai import itu diambilalih oleh produk pengusaha yang mengusahakan kebun
atau industri kecil dan sederhana di desa, sudah tentu kesannya kepada peningkatan
sosioekonomi penduduknya akan begitu jelas. Ia juga secara tidak langsung dapat
mengurangkan pengaliran keluar wang kita.
Permintaan terhadap produk pertanian dan makanan, herba, barangan kraftangan
dan sebagainya sentiasa meningkat. Namun, para pengusaha kita di luar bandar
kurang mampu memenuhi permintaan itu kerana secara umumnya kadar pengeluaran
mereka masih kecil dan ianya diusahakan secara tradisional.
Ketiadaan mesin yang memudah serta mempercepatkan kerja, pembungkusan yang kurang
menarik serta kekurangan kepakaran untuk menjaga kualiti produk merupakan antara
faktor penyebab produk desa kurang berdaya saing.
Program Satu Kampung Satu Produk (1K1P) dan Satu Kampung Satu
Industri (1K1I) kemudiannya telah diperkenal ketika Rancangan Malaysia
Ketujuh (RMK7) (1996-2000) bagi menangani masalah tersebut. Tujuannya ialah
untuk membantu pengusaha kecil Bumiputera di desa meningkatkan produktiviti
mereka menerusi pemodenan dan pengkomersilan aktiviti pertanian serta pembangunan
perusahaan kecil dan sederhana (PKS).
Kementerian Kemajuan Luar Bandar Dan Wilayah (KKLW) yang diberi tanggungjawab
melaksanakan program itu telah melantik agensinya, Felcra Berhad sebagai agensi
pelaksana. Turut sama membantu usaha itu ialah Kementerian Pembangunan Usahawan
dan Koperasi (KPUn) serta Kementerian Pertanian dan Industri Asas Tani melalui
agens-agensi di bawahnya.
Aktiviti yang dilaksanakan ialah pembangunan produk melalui penyelidikan dan
pembangunan ( R&D), pemasaran produk usahawan desa di kompleks membeli-belah
dan pembinaan kilang-kilang kecil di daerah-daerah luar bandar.
Program itu juga menggalakkan setiap kampung atau sekumpulan
kampung untuk mengkhusus kepada satu jenis keluaran sama ada pertanian, pembuatan
atau perkhidmatan. Sektor swasta pula digalak untuk memainkan peranan yang aktif
dalam meluaskan unit pengeluarannya ke kawasan berpotensi di luar bandar dan
mewujudkan jaringan pemasarannya.
Dalam program 1K1P/1K1I beberapa pakej disediakan. Antaranya pakej yang membolehkan
mereka membeli mesin, mendapatkan kemudahan pembungkusan serta mewujudkan pusat
R&D bagi menjaga kualiti produk bagi semua kawasan.
Pelbagai potensi serta sumber yang ada di luar bandar telah menggalakkan pembangunan
PKS. Justeru kerajaan telah mengiktiraf PKS atas sumbangannya dalam membangunkan
kawasan luar bandar. Banyak kawasan yang dahulunya merupakan perkampungan dan
pekan kecil telah membangun menjadi daerah.
Banyak peluang pekerjaan juga diwujudkan yang mengurangkan perpindahan ke bandar.
Masyarakat desa kita juga semakin berdikari dan bijak mencari peluang untuk
memajukan perusahaan mereka. Ramai yang telah bergelar usahawan dan mampu menikmati
kehidupan yang selesa.
Misalnya sehingga tahun 2004, 66 buah PKS yang mendapat bimbingan di bawah Program
Headstart 500 (anjuran Majlis Pembangunan Perusahaan Kecil dan Sederhana Kebangsaan
[SMIDEC]) di seluruh negara telah berjaya mengeksport produk bernilai RM302.6
juta serta menembusi pasaran Jepun, Amerika Syarikat dan Eropah.
Hasil usaha penduduk di empat buah kampung di Sarawak (Kg. Entayan dan Kg. Pichin,
Serian, Kg. Telian Tengah, Mukah dan Kg. Kuala Rejang Sarikei) yang menyertai
Projek Kraf 1K1I di bawah Perbadanan Kemajuan Kraftangan Malaysia Sarawak pada
tahun lalu pula telah menjual hasil kraf bernilai kira-kira RM189 ribu.
Ia bukan sahaja memberi pendapatan kepada mereka bahkan
meningkatkan imej kampung pada pandangan masyarakat luar.
Konsep 1K1P/1K1I dari Luar Negara
Sebenarnya konsep 1K1P/1K1I yang dilaksanakan oleh beberapa negara termasuk
Malaysia dan Thailand telah dilaksanakan dengan jayanya di Daerah Oita, Wilayah
Kyushu, Jepun.
Dengan keluasan kira-kira 6,337 kilometer persegi, Daerah Oita telah berjaya
mengeluarkan produk citrus untuk dieksport. Mereka juga berjaya membuktikan
bahawa ekonomi serta teknologi mampu dibangunkan tanpa mempengaruhi persekitaran
kehidupan masyarakat desanya.
Usaha mewujudkan 1K1P/1K1I pada prinsipnya di negara ini
dilihat dapat menjana sumber pendapatan penduduk luar bandar, khususnya yang
terbabit dalam sektor pertanian, perladangan, perikanan, industri desa dan pengeluaran
produk berasaskan pertanian.
Setiap produk yang dikenalpasti mempunyai daya maju di
desa akan terus dibangunkan dengan diberi bantuan teknikal, nasihat mahupun
kewangan daripada agensi-agensi yang berkaitan.
Dalam Belanjawan 2004, kerajaan telah mencadangkan supaya program 1K1I digerakkan
dengan mensasarkan golongan muda berumur 40 tahun ke bawah. Tujuannya bagi memupuk
persefahaman di kalangan golongan muda dan mengurangkan penghijrahan ke bandar.
Pada masa yang sama industri herba digalak untuk dikomersilkan oleh PKS kerana
ia dikenalpasti mempunyai pasaran antarabangsa yang baik. Di Malaysia, nilai
pasaran produk herba pada tahun 2000 mencecah RM4.6 billion.
Selain Tongkat Ali dan lidah buaya yang giat dikomersilkan, pengusaha perlu
bijak meneroka peluang lain kerana Malaysia sebenarnya kaya dengan pelbagai
tumbuhan herba lain yang belum diterokai.
Para pengusaha yang berpotensi besar untuk meningkatkan serta mengembangkan
pengeluaran produk juga digesa merebut peluang yang ada memandangkan kerajaan
sentiasa bersedia membantu dari segi kewangan.
Antaranya ialah kemudahan Kredit Mikro Desa berjumlah RM1 bilion yang disediakan
melalui Bank Pertanian Malaysia (BPM). Kredit itu disalurkan mengikut kumpulan
melalui Jawatankuasa Kemajuan dan Keselamatan Kampung (JKKK) kepada kampung
yang mempunyai program 1K1P/1K1I, di bawah penyeliaan Jawatankuasa Pembangunan
Daerah dan Unit Penyelarasan Dan Pelaksanaan, Jabatan Perdana Menteri.
 |
Desa Bertaraf Dunia Menjelang 2020
Kemajuan serta perkembangan sosioekonomi yang memberangsangkan di luar bandar
hasil daripada pelbagai program kerajaan termasuk 1K1P/1K1I, telah memberi keyakinan
kepada kerajaan bahawa kemajuan itu boleh dipertingkatkan mengikut ciri-ciri
desa yang bertaraf dunia.
Perdana Menteri, Datuk Seri Abdullah Haji Ahmad Badawi (ketika memegang jawatan
Timbalan Perdana Menteri) dalam ucapan Perasmian Konvensyen Gerakan Desa Wawasan
Peringkat Kebangsaan Tahun 2003 di Bangi, Selangor telah menggariskan ciri-ciri
desa bertaraf dunia yang dihasratkan menjelang tahun 2020. Antara ciri berkenaan
adalah:
Kampung-kampung menjadi lebih kompetitif dengan sektor pertanian, industri
dan perkhidmatan menjadi aktiviti utama penduduk desa
Industri besar dan kecil harus juga terletak di kawasan luar bandar.
Industri-industri ini kebanyakannya berasas pertanian atau berasaskan sumber
bio-diversiti dan sumber-sumber lain yang ada di desa
Industri perkhidmatan muncul di pusat-pusat muncul di pusat-pusat pertumbuhan
yang akan juga dijadikan pusat pemasaran hasil-hasil desa
Mampu mengeksport barangan ke pasaran dunia dan bersaing di pasaran global
Pendapatan keseluruhan penduduk desa secara purata akan berada sekurang-kurangnya
80% daripada pendapatan penduduk bandar
Berdasarkan ciri-ciri berkenaan, kerajaan kini berusaha memastikan agar setiap
tindakan dan perancangannya dalam memajukan desa akan lebih fokus dan teratur.
Sehubungan itu, program 1K1P/ 1K1I juga telah disusun semula dan dikenali sebagai
"Satu Daerah Satu Industri" (SDSI) pada Julai 2004.
Satu Daerah Satu Industri (SDSI)
Langkah menyusun semula program 1K1P/1K1I dan mengenalinya sebagai SDSI diharap
mampu memantapkannya melalui pendekatan yang lebih fokus dan tersusun.
Sebanyak 63 produk desa yang dibahagikan kepada kategori seperti kraftangan,
makanan dan industri desa telah dikenalpasti untuk dimajukan.
Sungguhpun berlaku perubahan pada nama, tujuannya masih sama iaitu untuk memajukan
ekonomi serta kawasan di luar bandar, di samping untuk menyahut hasrat ciri-ciri
desa yang dimahukan negara menjelang tahun 2020.
Langkah itu diambil kerana kerajaan telah mengenalpasti bahawa pendekatan sebelum
ini kurang mantap kerana menghadapi pelbagai masalah dalam pelaksanaannya. Bilangan
penyertaan daripada kampung-kampung yang bertaburan di seluruh negara telah
menyukarkan tumpuan sepenuhnya diberikan dalam usaha memastikan ia benar-benar
berjaya.
Keadaan itu juga menyukarkan penyampaian sebarang bantuan dari segi maklumat,
kewangan mahupun teknikal kepada setiap kampung. Begitu juga dengan tenaga manusia
yang terhad di sesebuah kampung menyebabkan ia sukar untuk terus berkembang.
Penyusunan semula program berkenaan dianggap penting dan tepat pada masanya
sebagai persediaan negara untuk menghadapi cabaran globalisasi dan Kawasan Perdagangan
Bebas Asean (AFTA).
Bagi tujuan itu, produk luar bandar disaran untuk mempunyai nilai dan sifat
global supaya dapat memenuhi kriteria pengguna, khususnya di luar negara. Ia
termasuk menyediakan kaedah penjenamaan dan pembungkusan yang memenuhi standard
piawaian antarabangsa.
Satu contoh yang jelas ialah kejayaan Kementerian Pertanian dan Industri Asas
Tani dalam memasarkan produk buah-buahan tempatan seperti durian ke pasaran
Australia. Walaupun berlaku pengubahsuaian kerajaan terhadap program pembangunan
luar bandar saban tahun, harapan kerajaan daripada tindakannya hanya satu iaitu
untuk memastikan supaya tidak ada golongan yang tercicir daripada kemajuan ekonomi
yang dicapai oleh negara.
Ia juga diharap dapat mengembangkan sumber dan potensi yang sedia ada di luar
bandar untuk kepentingan bersama selaras dengan cita-cita mencapai status Desa
Bertaraf Dunia Menjelang 2020.
|
