Daerah Kecil Debak

Gambar lama Pejabat Daerah Kecil Debak (atas bukit) yang diambil pada tahun 1996. Pokok-pokok kayu yang ditanam pada ketika itu di sekitar bangunan Pejabat Daerah Kecil Debak dan taman rekreasi (bawah bukit) telahpun besar dan menutupi pemandangan dari bawah bukit (Foto Ehsan Pejabat Daerah Debak)

Tahukah anda bahawa Daerah Kecil Debak merupakan salah satu daripada empat buah daerah kecil yang terletak dalam Daerah Betong selain Pusa, Spaoh dan Maludam.

Daerah kecil ini meliputi kawasan seluas 292.15 km persegi.

Pembangunan pesat, khususnya di Bahagian Betong membolehkan jarak dan masa tidak lagi menjadi penghalang untuk seseorang sampai ke daerah kecil ini. Untuk sampai ke Daerah Kecil Debak, kita hanya perlu menempuh sejauh 45 km perjalanan dari Bandar Betong, 80 km dari Bandar Sarikei atau 100 km dari Bandar Sri Aman.

Bagi yang belum pernah ke sini, jarak Pekan Debak hanyalah 6 km dari Lebuh Raya Pan Borneo. Maka tidaklah menghairankan jika daerah kecil ini sering menjadi tempat persinggahan bagi pengguna Lebuh Raya Pan Borneo.

Pemandangan di Pekan/Pasar Debak yang hampir keseluruhannya ditanam dengan pokok-pokok oleh pihak Majlis Daerah bertujuan mengindahkan kawasan pekan (Foto Ehsan Pejabat Daerah Debak)

Keunikan dan Cerita Rakyat

Apa agaknya yang menarik di Pekan Debak? Pekan Debak merupakan tempat yang menarik untuk dikunjungi bukan sahaja kerana keramahan penduduknya, tetapi juga disebabkan harga makanan seperti sayur-sayuran, ikan dan udang yang murah, barang perabot dan elektrik yang berpatutan harganya.

Sebanyak 12 gerai makanan dan minuman terdapat di sini yang memberikan pelbagai pilihan makanan tempatan kepada pengunjungnya.

Berdasarkan fakta sejarah, suatu ketika dahulu semasa pemerintahan Sultan Brunei, Debak telah dijadikan pusat pentadbiran untuk kawasan Saribas. Wakil Sultan Brunei di tempat ini ketika itu adalah Datuk Bandar Abdul Hamid iaitu anak kepada Datuk Patinggi Kedit.

Debak juga mempunyai lagenda-nya yang tersendiri misalnya lagenda tentang Sungai Rimbas. Suatu ketika dahulu, Sungai Rimbas yang mengalir di tengah-tengah Daerah Kecil Debak mempunyai benak yang cukup besar. Bahkan dikatakan lebih besar daripada benak yang dapat dilihat di Sungai Batang Lupar, Sri Aman.

Mengikut cerita penduduk asal di sini, suatu masa dahulu anak seorang pahlawan (yang bernama Datuk Ugak) dikatakan telah menjadi mangsa kepada benak berkenaan ketika sedang mandi. Apabila mengetahui anaknya terbunuh disebabkan benak itu, Datuk Ugak telah membawa pedang dan menunggu kemunculan benak tersebut.

Pembinaan Bangunan Lembaga Islam Debak (LAKID) yang boleh memuatkan kira-kira 400 hingga 500 orang itu telah dilaksanakan pada tahun 2001 di bawah Pakej Pre-Emptive dan disiapkan dengan kos lebih RM100,000.00 (Foto Ehsan Pejabat Daerah Debak)

Akibat berang, Datuk Ugak telah menetak benak berkenaan dengan pedang yang dibawanya. Mengikut masyarakat di sini, semasa menetak Benak tersebut kelihatan darah yang mengalir di dalam Sungai Rimbas. Oleh itulah, kita tidak dapat lagi melihat benak itu di Debak pada hari ini kerana dikatakan telah "mati" dibunuh Datuk Ugak.

Pentadbiran

Seperti juga di daerah kecil lain, pentadbiran Daerah Kecil Debak diletakkan di bawah pentadbiran seorang Pegawai Tadbir Sarawak (SAO). En. Racha Balang adalah SAO yang bertanggungjawab mentadbir Daerah Kecil Debak dan dibantu oleh seramai 12 orang kakitangan.

Sejak pentadbiran di daerah kecil ini diwujudkan sekitar tahun 1960-an, pelbagai projek pembangunan telah dilaksanakan dan sehingga kini telah memberi kemudahan dan keselesaan kepada penduduk berjumlah kira-kira 11,218 orang.

Projek penurapan Jalan Kampung Debak Laut pada tahun 2001 di bawah Projek Pakej Pre-Emptive yang menelan belanja RM40,000.00 (Foto Ehsan Pejabat Daerah Debak)

Ekonomi dan Pembangunan

Pekerjaan utama penduduk di sini ialah petani yang merangkumi kira-kira 90 peratus daripada bilangan penduduknya. Ramai di kalangan mereka ini bekerja di Estet Kelapa Sawit Rimbas yang diuruskan oleh SALCRA. Segelintir kecil pula berniaga dan bekerja dalam sektor awam.

Daripada segi pengangkutan, penduduk di Daerah Kecil Debak kurang menggunakan sungai kerana kebanyakan rumah panjang ataupun sejumlah lebih 90 peratus kediaman penduduknya boleh dihubungi menggunakan jalan raya serta mempunyai bekalan elektrik dan air bersih.

Sementara itu, pembinaan dan penyiapan jalan raya yang menghubungi Rh. Ulu Bayor dengan Jalan Ulu Rimbas juga sedang dalam pembinaan di bawah Rancangan Malaysia Kelapan. Apabila siap, ia akan membolehkan kesemua rumah panjang di daerah kecil ini dihubungkan dengan jalan raya.

Sebuah Klinik Kesihatan yang telah beroperasi sejak tahun 1979 juga telah banyak menyumbang kepada masyarakat di sini.

Menurut SAO En. Racha, Klinik Kesihatan yang dinaiktaraf kemudahannya kira-kira tujuh tahun yang lalu itu menjadikannya Klinik Kesihatan yang unik memandangkan kemudahan serba lengkap yang dimilikinya itu tidak terdapat di klinik-klinik daerah-daerah kecil lain di Sarawak.

Malahan, ia juga menyediakan perkhidmatan doktor yang selalunya hanya terdapat di hospital dan klinik swasta.

Pegawai Tadbir Sarawak Yang Pernah Berkhidmat Di Pejabat Daerah Kecil Debak