Berseloroh atau bergurau dengan rakan sekerja di pejabat adalah perkara yang perlu bagi menceriakan suasana pejabat, baik pejabat sektor awam atau swasta. Namun begitu, perlu dielakan diri daripada melakukan tindakan yang dianggap mempunyai unsur seks seperti menjilat bibir, menjeling, menggoda, merenung, mengintai atau mengguna bahasa isyarat lucah.

Ini kerana tindakan sedemikian adalah antara pelakuan yang dikategorikan sebagai perlakukan gangguan seksual di tempat kerja dalam garis panduan gangguan seksual bagi kakitangan awam yang mula dikuatkuasakan mulai 9 September lalu.

Jika ada mana-mana pegawai berbuat demikian di pejabat atau tempat kerja di luar pejabat, mangsa boleh membuat laporan rasmi kepada Suruhanjaya
Perkhidmatan Awam atau kepada polis, jika perbuatan itu menjurus kepada kesalahan jenayah seperti mencabul.

Garis panduan gangguan seksual yang pertama diperkenalkan untuk kakitangan awam di seluruh negara itu adalah satu peringatan dan bukan keperluan mendesak, kata Ketua Setiausaha Negara (KSN), Tan Sri Samsudin Osman.

KSN menegaskan, kewujudan garis panduan itu juga tidak bermakna gangguan seksual di sektor awam sudah menjadi satu masalah yang serius, sebaliknya ia bertindak sebagai peringatan dan penyelesaian apabila ia terjadi. Menurut beliau, kewujudan garis panduan itu akan lebih memperkemaskan sektor perkhidmatan awam kerana ia menjelaskan maksud gangguan seksual dan memberi huraian mengenai tindakan yang boleh dikenakan. Beliau berkata, ia juga bagi menegaskan bahawa gangguan seksual adalah kesalahan yang jika diadu dan sabit kesalahan, boleh dikenakan tindakan tatatertib.

Jabatan Perkhidmatan Awam (JPA) pada September lalu telah mengeluarkan pekeliling bertajuk “Mengendalikan Gangguan Seksual di tempat Kerja Dalam Perkhidmatan Awam” iaitu set lengkap garis panduan yang menjelaskan mengenai kesalahan gangguan seksual dan cara-cara menanganinya.

Antara perbuatan yang dianggap gangguan seksual di sektor awam ialah visual berunsur seksual termasuk penghantaran khidmat pesanan ringkas (SMS), khidmat pesanan multimedia (MMS), e-mel atau gambar, selain gangguan secara lisan, fizikal dan psikologi.

Selain memperuntukkan tindakan tatatertib kepada pelaku gangguan seksual, ketua jabatan atau pihak yang ditentukan perlu memberi bimbingan dan kaunseling kepada kakitangan yang menjadi mangsa. Antara tindakan tatatertib yang boleh dikenakan ialah memberi peringatan atau amaran, didenda,
ditukarkan, digantung pergerakan gaji, diturun pangkat dan dibuang kerja.

Dengan itu, setiap aduan akan diselidiki dan disiasat secara mendalam oleh ketua jabatan terbabit sebelum sebarang tindakan diambil terhadap individu yang didakwa melakukan gangguan seksual tersebut. Namun garis panduan itu bukan sahaja bertujuan melindungi kakitangan yang menjadi mangsa, tetapi pada masa yang sama, mengelakkan penganiayaan terhadap individu yang dituduh melakukan kesalahan itu.

Garis panduan itu juga memberi jaminan mangsa gangguan seksual di kalangan kaitangan kerajaan akan diberi perlindungan termasuk merahsiakan identitinya jika membuat aduan.

Kerahsiaan identiti pengadu perlu kerana kajian mendapati mangsa enggan membuat laporan kerana malu. Dalam kes tertentu, apabila keadaan sudah kritikal, barulah mangsa membuat laporan. Turut ditegaskan bahawa sebarang aduan khususnya ke atas pegawai atasan tidak akan mempengaruhi sebarang keputusan berkaitan kenaikan pangkat pengadu.

Garis panduan itu lebih lengkap berbanding dengan yang dikeluarkan Kementerian Sumber Manusia pada 1999 khusus bagi sektor swasta.

Sementara itu, Ketua Pengarah Perkhidmatan Awam, Datuk Ismail Adam, pula dilaporkan berkata garis panduan itu dikeluarkan kerana gangguan seksual seperti perbuatan atau pernyataan yang bersifat seksual boleh memberi kesan negatif ke atas semangat pekerja serta prestasi kerja.

Gangguan seksual menimbulkan suasana persekitaran kerja yang serba salah, menakutkan, berasa terancam dan lain-lain kesan negatif yang menjejaskan suasana perhubungan harmoni di tempat kerja.

Ia juga perbuatan yang tidak bermoral dan melanggari batas perhubungan serta nilai peribadi seseorang pegawai. Pekeliling itu yang berkuat kuasa serta-merta turut diguna pakai untuk semua perkhidmatan pada peringkat negeri, pihak berkuasa berkanun dan pihak berkuasa tempatan.

Bagaimanapun, tujuan utama garis panduan itu adalah bersifat untuk mendidik, memberi kefahaman dan sebagai tindakan pencegahan bagi mengelakkan perbuatan serta salah laku yang boleh dikategorikan sebagai gangguan seksual. Melalui usaha itu, diharap dapat memelihara perhubungan di tempat kerja agar lebih harmoni, saling hormat menghormati dan meningkatkan nilai budi bahasa serta integriti pegawai.

Kategori gangguan seksual yang diperuntukkan dalam Peraturan 4A Peraturan Pegawai Awam ialah cubaan untuk merapati orang lain secara seksual, meminta layanan seksual daripada orang lain, gangguan seksual yang mengugut, dan gangguan seksual yang menyinggung atau menghina.

Garis Panduan Mengendalikan Gangguan Seksual Di Tempat Kerja

Dalam Perkhidmatan Awam itu telah diedarkan kepada jabatan, pihak berkanun dan pihak berkuasa tempatan itu berkuatkuasa serta-merta September lalu. Sebanyak 14 tajuk digariskan dalam garis panduan 26 muka surat itu antaranya, tafsiran, gangguan seksual dalam peraturan pegawai awam, kategori gangguan seksual dalam peraturan pegawai awam, kategori gangguan eksual dalam peraturan 4A peraturan pegawai awam dan program pencegahan gangguan seksual di tempat kerja.

Garis panduan terbabit dikeluarkan kerana gangguan seksual boleh menjejaskan produktiviti, mengganggu emosi dan ada pegawai awam yang meletak jawatan sebagai pilihan terakhir sekiranya gangguan berkenaan semakin serius. Ia juga menjadi panduan untuk menentukan kategori dan perlakuan gangguan seksual di tempat kerja dan memberi panduan mengenai tindakan yang boleh diambil pegawai awam jika terjebak dalam gangguan itu.

Pengadu juga boleh membuat laporan rasmi kepada pihak berkuasa tatatertib mengenai kejadian gangguan seksual supaya tindakan boleh diambil. Pegawai awam yang didapati bersalah boleh dihukum mengikut keseriusan kesalahan antaranya diberi amaran, denda, lucut hak emolumen, tangguh pergerakan gaji, turun gaji, turun pangkat atau dibuang kerja.

Mangsa juga dinasihatkan mendapat kaunseling di tempat bertugas sekiranya kakitangan terbabit mengalami kesan negatif daripada gangguan seksual. Beberapa usaha juga akan dibuat dalam program pencegahan gangguan seksual di tempat kerja antaranya mengadakan taklimat bagi memberi penjelasan dan pemahaman kepada ketua jabatan dan penjawat awam.